GPSR — co zmieniło się od 13 grudnia 2024
Rozporządzenie (UE) 2023/988 o ogólnym bezpieczeństwie produktów (GPSR) zastąpiło dyrektywę 2001/95/WE i obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich od 13 grudnia 2024. Zakres obejmuje produkty konsumenckie, dla których nie istnieją szczegółowe przepisy sektorowe, a tam, gdzie one obowiązują, GPSR uzupełnia je w zakresie nieuregulowanym.
W odróżnieniu od poprzedniej dyrektywy rozporządzenie stosuje się jednolicie, bez transpozycji do prawa krajowego, i wprost odnosi się do sprzedaży internetowej oraz importu spoza Unii. Dla importera oznacza to jeden, twardy warunek wejścia na rynek.
Osoba odpowiedzialna w UE — sedno obowiązku
Artykuł 16 rozporządzenia stanowi, że wyrób można udostępnić na rynku Unii wyłącznie wtedy, gdy istnieje osoba odpowiedzialna (podmiot gospodarczy) z siedzibą w UE. Może nią być:
| Rola | Kiedy pełni funkcję osoby odpowiedzialnej |
|---|---|
| Producent unijny | Gdy wyrób wytwarzany jest w UE |
| Upoważniony przedstawiciel | Gdy producent spoza UE wyznaczył go pisemnie |
| Importer | Gdy producent spoza UE nie ma przedstawiciela w Unii |
| Dostawca usług realizacji zamówień | Gdy żaden z powyższych nie ma siedziby w UE |
Bez wskazanej osoby odpowiedzialnej wyrobu nie wolno udostępnić — niezależnie od tego, czy trafia do sklepu stacjonarnego, czy na platformę internetową.
Obowiązki osoby odpowiedzialnej
Zakres obowiązków obejmuje:
- Ocena ryzyka i bezpieczeństwo — potwierdzenie, że wyrób jest bezpieczny zgodnie z wymaganiami rozporządzenia.
- Dokumentacja techniczna — utrzymywana i udostępniana organowi nadzoru na żądanie.
- Identyfikowalność — oznaczenie wyrobu (typ, partia) oraz danych osoby odpowiedzialnej w UE.
- Informacje dla konsumenta — instrukcje i ostrzeżenia w języku zrozumiałym dla odbiorcy.
- Współpraca z nadzorem rynku — w Polsce z UOKiK, w tym działania naprawcze i wycofanie w razie zagrożenia.
Co grozi za brak zgodności
Organ nadzoru rynku może nakazać wstrzymanie udostępniania, wycofanie z obrotu lub odzyskanie wyrobu od konsumentów, a także zastosować sankcje przewidziane przepisami krajowymi. W praktyce dotkliwa jest również reakcja platform: sprzedaż internetowa wymaga wskazania osoby odpowiedzialnej w UE, a jej brak prowadzi do usunięcia oferty.
Ryzyko jest tym większe, że produkt zgodny w kraju pochodzenia nie musi spełniać wymagań GPSR — obowiązek powstaje w momencie udostępnienia na rynku Unii.
Jak ustalić i spełnić obowiązki GPSR
Pierwszy krok to ustalenie, czy wyrób podlega wyłącznie GPSR, czy także przepisom sektorowym (np. dyrektywie zabawkowej, wymaganiom kompatybilności elektromagnetycznej), oraz kto w łańcuchu dostaw pełni rolę osoby odpowiedzialnej. Wstępny przegląd obowiązków dla swojej kategorii wyrobu daje bezpłatna sprawdzarka ryzyka importu.
Pełne ustalenie zakresu — wymaganej dokumentacji, oceny ryzyka i ścieżki zgodności — obejmuje ocena wykonalności importu Multicert, zakończona oceną ryzyka MIRR. Na jej podstawie kompletujemy dokumentację techniczną i porządkujemy obowiązki osoby odpowiedzialnej, zanim wyrób trafi na rynek. Jeśli importujesz wyroby z drewna, papieru lub innych objętych surowców, równolegle sprawdź obowiązki z zakresu należytej staranności EUDR.