Rozporządzenie maszynowe (UE) 2023/1230 zastąpi dyrektywę maszynową 2006/42/WE 20 stycznia 2027 r. — i w odróżnieniu od typowych zmian unijnych nie przewiduje okresu przejściowego: tego dnia kończy się stosowanie dyrektywy 2006/42/WE, a zaczyna rozporządzenia (tekst na EUR-Lex). Jako rozporządzenie akt stosuje się bezpośrednio we wszystkich państwach UE, bez krajowej implementacji. Dla producentów, importerów i firm modernizujących maszyny oznacza to twardą granicę: o wymaganiach decyduje data wprowadzenia maszyny do obrotu, nie data jej wyprodukowania — maszyna zbudowana w 2026 r., ale dostarczona po 20 stycznia 2027 r., podlega już nowym przepisom.
Najważniejsze zmiany względem dyrektywy 2006/42/WE
| Obszar | Dyrektywa 2006/42/WE | Rozporządzenie 2023/1230 |
|---|---|---|
| Maszyny podwyższonego ryzyka | załącznik IV; samoocena możliwa przy normach zharmonizowanych | załącznik I część A: obowiązkowa ocena przez jednostkę notyfikowaną — bez wyjątku dla norm zharmonizowanych |
| Sztuczna inteligencja | brak | maszyny z funkcjami bezpieczeństwa opartymi na samouczącym się oprogramowaniu — w części A załącznika I |
| Cyberbezpieczeństwo | brak | ochrona przed ingerencją naruszającą bezpieczeństwo (maszyny podłączone do sieci) |
| Instrukcja obsługi | papierowa | cyfrowa dopuszczalna; użytkownik może żądać wersji papierowej, dla konsumentów papier obowiązkowy |
| Modernizacja maszyn | „istotna zmiana” — interpretacje | formalna definicja istotnej modyfikacji — obowiązki producenta przechodzą na modyfikującego |
| Forma prawna | dyrektywa (implementacja krajowa) | rozporządzenie (stosowane bezpośrednio i jednolicie) |
Praktyczne omówienia zmian publikują m.in. PARP oraz organizacje branżowe bezpieczeństwa maszyn.
Maszyny z AI: koniec samooceny
Najgłośniejsza zmiana dotyczy maszyn i elementów bezpieczeństwa z funkcjami samouczącymi (uczenie maszynowe w funkcjach bezpieczeństwa): trafiły do części A załącznika I, co oznacza obowiązkową ocenę zgodności z udziałem jednostki notyfikowanej — nawet jeśli producent stosuje normy zharmonizowane. To pierwszy akt unijny, który wprost obejmuje AI w maszynach, i działa równolegle do aktu o sztucznej inteligencji (UE) 2024/1689: producent robota współpracującego z samouczącą funkcją bezpieczeństwa musi zaplanować w harmonogramie postępowanie przed jednostką — z realnym czasem oczekiwania, bo liczba notyfikowanych jednostek maszynowych jest ograniczona.
Co przygotować przed styczniem 2027 — pięć kroków
- Klasyfikacja portfolio — które wyroby trafiają do załącznika I (część A — jednostka notyfikowana obowiązkowo; część B — samoocena przy pełnym zastosowaniu norm zharmonizowanych).
- Przegląd dokumentacji technicznej — nowe wymagania zasadnicze (cyberbezpieczeństwo, ergonomia, obciążenie psychiczne operatora), aktualizacja oceny ryzyka.
- Decyzja o instrukcji cyfrowej — format, dostępność przez cały okres życia maszyny, procedura wydania wersji papierowej na żądanie.
- Procedura istotnej modyfikacji — dla firm modernizujących maszyny własne lub klientów: kryteria, kiedy zmiana czyni z nich „producenta”.
- Harmonogram oceny zgodności — dla maszyn z części A rezerwacja postępowania w jednostce notyfikowanej z wyprzedzeniem.
W ocenie zgodności maszyn i kompletacji dokumentacji CE wspieramy producentów w ramach usługi certyfikacja maszyn CE — od klasyfikacji wyrobu, przez badania we współpracujących laboratoriach, po przygotowanie do postępowania przed jednostką notyfikowaną.
Powiązane artykuły:
- Certyfikacja maszyn CE — zakres usługi
- ISO 42001 i EU AI Act — wymagania zgodności
- Certyfikacja BHP ISO 45001 — przewodnik
Najczęstsze pytania
Od kiedy obowiązuje rozporządzenie maszynowe 2023/1230? +
Czy maszyny sprzed 2027 r. pozostają legalne? +
Które maszyny wymagają jednostki notyfikowanej? +
Co z modernizacją maszyn? +
Autor artykułu
Zespół Multicert
Redakcja Multicert · Akredytacja PCA AC 210
Artykuły przygotowuje zespół audytorów i specjalistów Multicert z wieloletnim doświadczeniem w certyfikacji systemów ISO, wyrobów CE oraz regulacjach UE.