Stary CPR 305/2011 wprowadzał pięć systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (AVCP — Assessment and Verification of Constancy of Performance): 1+, 1, 2+, 3, 4. Nowy CPR 2024/3110 (obowiązujący od 8 stycznia 2025) rozszerza tę klasyfikację o System 3+ — dedykowany ocenie parametrów środowiskowych (EPD, LCA, ślad węglowy). System 3+ został wprowadzony rozporządzeniem delegowanym (UE) 2024/2769 z 17 listopada 2024 roku — jako pierwszy krok wdrożenia wymagań środowiskowych CPR 2024/3110. Aktualnie funkcjonuje sześć systemów.
System 3 zajmuje pozycję pośrednią — wymaga uczestnictwa jednostki notyfikowanej tylko we wstępnym określeniu typu wyrobu, bez bieżącego nadzoru ZKP. System 3+ rozszerza ten model o walidację parametrów środowiskowych przez notyfikowaną jednostkę walidującą ocenę.
Sześć systemów AVCP — przegląd
| System | Producent | Jednostka notyfikowana |
|---|---|---|
| 1+ | ZKP, określenie typu wyrobu, badania próbek z produkcji | Określenie typu wyrobu (potwierdzenie), audyty ZKP, badania audytowe próbek |
| 1 | ZKP, określenie typu wyrobu, badania próbek z produkcji | Określenie typu wyrobu (potwierdzenie), audyty ZKP |
| 2+ | ZKP, określenie typu wyrobu, badania próbek z produkcji | Audyty ZKP (początkowy + nadzór ciągły) |
| 3+ (nowy, od 17.11.2024) | ZKP + ocena parametrów środowiskowych (LCA/EPD) przez producenta lub podwykonawcę | Walidacja danych wejściowych, założeń i zgodności z regułami PCR; walidacja oceny producenta |
| 3 | ZKP, badania próbek z produkcji | Określenie typu wyrobu |
| 4 | Wszystko (ZKP, badania, deklaracja) | Brak |
System ma kluczowe znaczenie dla:
- Roli jednostki notyfikowanej w procesie
- Kosztów producenta
- Czasu wprowadzenia wyrobu na rynek
Kiedy obowiązuje System 3
Wybór systemu jest określony w zharmonizowanej specyfikacji technicznej (hEN) dla danej grupy wyrobów. Nie producent wybiera — wybór jest narzucony.
System 3 typowo stosowany dla wyrobów:
- Geowłókniny i geotekstylia (EN 13249–13257) — niektóre zastosowania
- Ekrany akustyczne — niektóre kategorie
- Kruszywa dla niektórych zastosowań
- Wybrane wyroby kompozytowe
- Niektóre wyroby pomocnicze (uszczelki, kotwy)
Wybór Systemu 3 oznacza, że wstępne charakterystyki wyrobu wymagają niezależnej weryfikacji laboratoryjnej (jednostka notyfikowana w roli laboratorium), ale produkcja seryjna może być nadzorowana przez sam ZKP producenta, bez bieżących audytów strony trzeciej.
System 3+ — nowy system pod CPR 2024/3110 dla parametrów środowiskowych
System 3+ nie istniał w starym CPR 305/2011. Wprowadzono go rozporządzeniem delegowanym (UE) 2024/2769 z 17 listopada 2024 roku — w ramach wdrażania wymagań środowiskowych nowego CPR 2024/3110. Celem jest ocena każdego nowego obiektu budowlanego pod kątem jego oddziaływania środowiskowego — każdy wyrób budowlany deklaruje w DWUiZ (Deklaracji Właściwości Użytkowych i Zgodności pod CPR 2024/3110) parametry środowiskowe.
Producent w Systemie 3+:
- Przeprowadza ocenę parametrów wyrobu w oparciu o zbieranie danych wejściowych, założenia i modelowanie — w praktyce Analiza Cyklu Życia (LCA) lub Deklaracja Środowiskowa Produktu (EPD), samodzielnie lub przez podwykonawcę
- Prowadzi zakładową kontrolę produkcji (ZKP)
Jednostka notyfikowana (notified assessment validation body) w Systemie 3+:
- Waliduje dane wejściowe, założenia oraz zgodność z ogólnymi lub właściwymi dla kategorii produktu regułami PCR (Product Category Rules)
- Waliduje ocenę wykonaną przez producenta
- Decyduje o wydaniu, ograniczeniu, zawieszeniu lub wycofaniu raportu walidacyjnego stałości właściwości użytkowych
W odróżnieniu od klasycznego Systemu 3, gdzie jednostka notyfikowana wykonuje własne badanie wyrobu (określenie typu), w Systemie 3+ to producent (lub jego podwykonawca) prowadzi ocenę LCA/EPD, a jednostka notyfikowana ją waliduje.
Co dokładnie robi jednostka notyfikowana w Systemie 3
Tylko wstępne badanie typu (Initial Type Testing — ITT) dla każdej kombinacji wyrób + zamierzone zastosowanie. Konkretnie:
- Producent dostarcza próbki wyrobu reprezentatywne dla produkcji
- Jednostka notyfikowana (akredytowane laboratorium z notyfikacją) wykonuje badania przewidziane w hEN
- Wystawia raport z wynikami — to wstępne badanie typu
- Wyniki są podstawą dla DWU producenta
Po zakończeniu ITT — jednostka notyfikowana nie ma bieżącej roli. Producent samodzielnie prowadzi ZKP, samodzielnie wystawia DWU, samodzielnie znakuje CE.
Co robi producent w Systemie 3
Permanentnie:
- Prowadzi ZKP (Factory Production Control) — wewnętrzny system zapewniający stabilność charakterystyk wyrobu
- Wykonuje regularne badania próbek z produkcji (zgodnie z planem badań ZKP)
- Aktualizuje DWU przy istotnych zmianach
- Znakuje wyrób CE i etykietą informacyjną
Przy istotnych zmianach (nowy proces, nowy surowiec, nowa lokalizacja):
- Może być konieczne powtórne ITT przez jednostkę notyfikowaną
- Aktualizacja DWU
Wybór jednostki notyfikowanej w Systemie 3
Producent może wybrać dowolną jednostkę notyfikowaną w UE wyspecjalizowaną w odpowiedniej grupie wyrobów (lista w bazie NANDO). W praktyce wybiera się jednostkę z lokalnego rynku — krótszy czas badań, lokalna obsługa, znajomość polskich realiów produkcji.
Sprawdź szczegóły procesu certyfikacji wyrobów budowlanych: wyroby budowlane B/ZKP.
Powiązane artykuły:
- Ile kosztuje certyfikat ZKP dla zakładu betoniarskiego — przewodnik kosztowy 2026
- Nowy CPR 2024 — rozporządzenie
- Nowa norma EN 206:2026 — beton, GWP, klasy CO₂
- System 4 AVCP — case study przetarg publiczny
Najczęstsze pytania
Co to jest System 3 oceny zgodności? +
Kiedy stosuje się System 3? +
Czym System 3 różni się od Systemu 4? +
Czym System 3 różni się od Systemu 2+? +
Co wymaga producent w Systemie 3? +
Autor artykułu
Zespół Multicert
Redakcja Multicert · Akredytacja PCA AC 210
Artykuły przygotowuje zespół audytorów i specjalistów Multicert z wieloletnim doświadczeniem w certyfikacji systemów ISO, wyrobów CE oraz regulacjach UE.