EUDR — zakres rozporządzenia
Rozporządzenie (UE) 2023/1115, funkcjonujące pod skrótem EUDR (EU Deforestation Regulation), stanowi mechanizm UE mający zatrzymać import surowców z gruntów wylesionych po 31 grudnia 2020 roku. Po nowelizacji z grudnia 2025 zaktualizowany harmonogram zastosowania rozkłada obowiązki na lata 2026/2027. Zakres podmiotowy nie jest ograniczony do dużych koncernów — obowiązek dotyczy każdego importera, producenta oraz dystrybutora wprowadzającego na rynek UE produkty zawierające jeden z siedmiu objętych surowców. Komisja Europejska prowadzi oficjalny portal informacyjny EUDR z wytycznymi wdrożeniowymi i klasyfikacją krajów.
Nowelizacja — Rozporządzenie (UE) 2025/2650. W grudniu 2025 Rada i Parlament Europejski przyjęły rozporządzenie 2025/2650 (podpisane 18.12.2025, opublikowane 23.12.2025), które: (a) przesuwa daty zastosowania EUDR o rok; (b) zwalnia operatorów dalszych ogniw łańcucha (downstream) i traderów używających zgodnych komponentów z obowiązku składania DDS — składa go tylko pierwszy operator wprowadzający produkt na rynek UE.
Wykaz surowców objętych rozporządzeniem:
- bydło (mięso, mleko, skóra)
- kakao (proszek, masło, czekolada)
- kawa
- olej palmowy (kosmetyki, żywność, biopaliwo)
- kauczuk (opony, wyroby gumowe)
- soja (pasza, olej, lecytyna)
- drewno (meble, papier, opakowania, drewno konstrukcyjne)
Obowiązek obejmuje również produkty pochodne wymienione w Załączniku I rozporządzenia — m.in. mleko UHT, kosmetyki z gliceryną z oleju palmowego, opony zimowe, papier toaletowy, parkiety, palety drewniane oraz książki drukowane.
Terminy — harmonogram obowiązywania
| Wielkość organizacji | Termin | Status |
|---|---|---|
| Duzi i średni operatorzy | 30 grudnia 2026 | Pełna egzekucja od początku 2027 |
| Mikro/małe przedsiębiorstwa oraz osoby fizyczne | 30 czerwca 2027 | 6-miesięczny okres przejściowy |
| Każda partia | DDS przed wprowadzeniem na rynek | Brak okresu przejściowego dla nowych partii |
Skutek praktyczny: od 30 czerwca 2027 żadna partia kawy, kakao, drewna, oleju palmowego, soi, mięsa wołowego ani kauczuku nie może zostać wprowadzona na rynek UE bez ważnego DDS (harmonogram po Reg. 2025/2650).
Trzy filary należytej staranności
Filar 1 — zgromadzenie informacji
Dla każdej partii wymagane są:
- Geolokalizacja każdej działki produkcyjnej (współrzędne lub poligony GPS w formacie KML/GeoJSON)
- Data wytworzenia (zbiór, ścinka)
- Kraj produkcji
- Ilość (waga lub objętość)
- Dowody zgodności z prawem kraju produkcji (pozwolenia na wycinkę, dokumenty rolne, dokumenty potwierdzające prawo do ziemi)
Filar 2 — ocena ryzyka
Komisja Europejska klasyfikuje kraje w trzech kategoriach:
- Niskie ryzyko — procedura uproszczona
- Standardowe ryzyko — pełna procedura należytej staranności
- Wysokie ryzyko — wzmocniona procedura należytej staranności oraz weryfikacje uzupełniające
Wykaz klasyfikacji dostępny jest na portalu Komisji Europejskiej (aktualizacja co najmniej raz w roku).
Pierwsza lista benchmarkingowa KE (22.05.2025): 4 kraje wysokiego ryzyka (Białoruś, Myanmar, KRLD, Rosja), ~140 krajów niskiego ryzyka (w tym wszystkie państwa UE, UK, USA, Kanada, Chiny, Japonia, Australia, RPA), ~50 krajów standardowego ryzyka (m.in. Brazylia, Indonezja, Malezja).
Uproszczenie downstream (Reg. 2025/2650). Po nowelizacji operator downstream może powołać się na DDS dostawcy i nie składa własnej DDS. Odpowiedzialność spoczywa na pierwszym operatorze wprowadzającym produkt na rynek UE.
Filar 3 — łagodzenie ryzyka
W przypadku, gdy ocena wskazuje ryzyko inne niż znikome, wymagane są następujące działania:
- Pozyskanie dodatkowych informacji (zdjęcia satelitarne, raporty audytorów lokalnych)
- Kontrola dostawcy (na miejscu lub za pośrednictwem strony trzeciej)
- Wymaganie certyfikacji łańcucha dostaw (FSC, PEFC, RSPO, ProTerra)
Dopiero po sprowadzeniu ryzyka do poziomu „znikomego” możliwe jest złożenie DDS oraz wprowadzenie partii na rynek.
Praktyczny przebieg procesu dla importera
Przykład: import parkietu dębowego z Ukrainy.
- Dostawca przekazuje: geolokalizację koncesji leśnej (poligon KML), pozwolenie na wycinkę wydane przez lokalną administrację, certyfikat FSC z łańcuchem dostaw (chain-of-custody).
- Weryfikacja w EUDR Hub: sprawdzenie, czy poligon koncesji nie pokrywa się z obszarami wycinki po 31.12.2020 (Komisja udostępnia mapy satelitarne).
- Klasyfikacja kraju: Ukraina — ryzyko niskie (low-risk) wg pierwszej listy benchmarkingowej KE z 22.05.2025 → procedura uproszczona.
- Złożenie DDS w TRACES NT: odnośniki do partii, geolokalizacja, dowody, podpis elektroniczny osoby uprawnionej.
- Otrzymanie numeru DDS — bez numeru import nie jest możliwy; urząd celny zatrzyma transport.
- Przechowywanie dokumentacji przez 5 lat od daty wprowadzenia partii na rynek.
Najczęstsze błędy interpretacyjne
„Posiadanie certyfikatu FSC zwalnia z EUDR” — interpretacja błędna. Certyfikat FSC wspiera proces, lecz DDS musi złożyć podmiot wprowadzający produkt na rynek. FSC dostarcza dane; odpowiedzialność prawna spoczywa na importerze.
„Audyt dostawcy z Brazylii jest wystarczający” — nie jest. Odpowiedzialność za zgodność spoczywa na podmiocie wprowadzającym produkt na rynek UE. Audyt dostawcy stanowi jeden z dowodów; weryfikacja pozostaje obowiązkiem importera.
„Obowiązek dotyczy wyłącznie surowca, nie papieru biurowego” — interpretacja błędna. Papier stanowi produkt pochodny drewna i został wymieniony w Załączniku I. Importer ryz papieru z Indonezji podlega obowiązkowi złożenia DDS.
„Małe partie podlegają zwolnieniu” — nieprawda. Rozporządzenie nie przewiduje progu minimalnego. Karton 10 kg ziaren kakao podlega EUDR w tym samym zakresie, co cały kontener.
„Każdy operator w łańcuchu musi składać własną DDS” — po nowelizacji 2025/2650 interpretacja wymaga korekty. Operator downstream może powołać się na DDS dostawcy i nie składa własnej DDS (uproszczenie). Odpowiedzialność prawna spoczywa na pierwszym operatorze wprowadzającym produkt na rynek UE.
Nasz zakres wsparcia
Realizujemy audyty w zakresie:
- System należytej staranności — weryfikujemy, czy procedury wewnętrzne klienta spełniają wymagania art. 8–10 rozporządzenia
- Łańcuch dostaw — prowadzimy inspekcje u dostawców (Polska, UE, Bałkany, Turcja, USA — obszary naszej działalności operacyjnej)
- Łańcuch dostaw ISO 38200 / FSC / PEFC — certyfikujemy system zarządzania
- Weryfikacja DDS — sprawdzamy, czy złożone przez klienta deklaracje opierają się na poprawnych podstawach dowodowych (audyt przed kontrolą organu)
Dla organizacji rozpoczynających przygotowania do EUDR realizujemy również analizę luk (gap analysis) — w ciągu 2 dni klient otrzymuje od nas raport obejmujący: stan obecny, braki oraz szacunkowy czas uzupełnienia.
Powiązane regulacje 2026
EUDR to jedno z kilku unijnych rozporządzeń zwiększających wymogi łańcucha dostaw w 2026:
- CSRD Omnibus I — raportowanie ESG, dane EUDR mogą trafić do raportu zrównoważonego rozwoju
- CBAM faza definitywna — emisje wbudowane w łańcuchu dostaw cementu, stali, aluminium
- ESG dla firm — kontekst zrównoważonego rozwoju i wymagań inwestorów
Autor artykułu
Zespół Multicert
Redakcja Multicert · Akredytacja PCA AC 210
Artykuły przygotowuje zespół audytorów i specjalistów Multicert z wieloletnim doświadczeniem w certyfikacji systemów ISO, wyrobów CE oraz regulacjach UE.