Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna rozpoczęła prace nad ISO 59001 — systemem zarządzania gospodarką o obiegu zamkniętym. Będzie to pierwsza norma w tej rodzinie, którą organizacja będzie mogła wdrożyć i poddać certyfikacji przez niezależną jednostkę — podobnie jak dziś certyfikuje się systemy zarządzania jakością wg ISO 9001 czy środowiskiem wg ISO 14001.
Norma jest na wczesnym etapie prac, dlatego dziś żadna organizacja nie może jeszcze uzyskać certyfikatu ISO 59001. Warto jednak rozumieć, co się zbliża i jak przygotować firmę — a także co można zrobić już teraz.
Na jakim etapie jest ISO 59001
ISO 59001 ma obecnie status ISO/AWI (Approved Work Item), co oznacza zatwierdzony temat normy przed opracowaniem pierwszego projektu roboczego (ISO/AWI 59001, iso.org). To wczesna faza ścieżki normalizacyjnej ISO — przed dokumentem czeka jeszcze kilka etapów (projekt komitetu, projekt do ankiety, projekt końcowy), zanim ukaże się jako norma.
W praktyce oznacza to, że publikacji ISO 59001 należy się spodziewać w perspektywie kilku lat, a podawane gdziekolwiek wcześniejsze terminy traktować ostrożnie. Nie istnieje jeszcze treść wymagań, do której można by się certyfikować.
Czym będzie ISO 59001
ISO 59001 ma być normą wymagań dla systemu zarządzania — czyli dokumentem, który określa, co organizacja musi ustanowić, wdrożyć i utrzymywać, aby zarządzać gospodarką o obiegu zamkniętym w sposób systemowy. Konstrukcyjnie będzie zatem bliska ISO 9001 i ISO 14001: oparta na cyklu ciągłego doskonalenia, z wymaganiami możliwymi do zweryfikowania w audycie.
To odróżnia ją od dotychczasowych norm serii, które mają charakter wytycznych. ISO 59001 jako pierwsza ma umożliwić certyfikację cyrkularności na poziomie organizacji.
Miejsce normy w serii ISO 59000
Rodzina ISO 59000 porządkuje temat gospodarki o obiegu zamkniętym. Trzy normy już obowiązują, czwarta jest w opracowaniu:
| Norma | Zakres | Status |
|---|---|---|
| ISO 59004:2024 | Terminologia, zasady, wytyczne wdrażania | Opublikowana |
| ISO 59010:2024 | Transformacja modeli biznesowych | Opublikowana |
| ISO 59020:2024 | Pomiar i ocena cyrkularności (%) | Opublikowana, weryfikowalna |
| ISO 59001 | System zarządzania — wymagania | W opracowaniu (ISO/AWI) |
Dwa dokumenty z tej rodziny mają szczególne znaczenie praktyczne: ISO 59020:2024 pozwala już dziś zmierzyć cyrkularność wyrobu lub organizacji (ISO 59020:2024, iso.org), a ISO 59001 w przyszłości umożliwi certyfikację całego systemu zarządzania (ISO 59004:2024, iso.org).
Czego można się spodziewać po wymaganiach
Treść ISO 59001 nie jest jeszcze ustalona, więc poniższe punkty to przewidywany kierunek oparty na strukturze typowej dla norm systemów zarządzania ISO. Można się spodziewać wymagań dotyczących między innymi:
- kontekstu organizacji i potrzeb stron zainteresowanych,
- polityki i celów w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym,
- planowania działań i zarządzania ryzykiem,
- pomiaru wyników cyrkularności — tu naturalnym narzędziem jest ISO 59020,
- ciągłego doskonalenia i przeglądu zarządzania.
Co można zrobić już dziś — trzy kroki
Choć na certyfikat ISO 59001 trzeba poczekać, przygotowanie firmy można zacząć już teraz, korzystając z narzędzi, które są dostępne:
- Zmierz cyrkularność wyrobów według ISO 59020:2024 — to gotowa, weryfikowalna metoda wyrażająca obiegowość wyrobu w procentach, która później wpisze się w system zarządzania.
- Uporządkuj system zarządzania środowiskowego wg ISO 14001 — jego struktura (High-Level Structure, cykl PDCA) jest zbieżna z przyszłą ISO 59001, a audyt zintegrowany ISO 9001+14001+45001 obniża koszt przyszłego rozszerzenia.
- Udokumentuj dane materiałowe — udział surowców wtórnych, ścieżki końca życia i możliwości ponownego użycia, których ISO 59001 będzie wymagać, a które już dziś zasilają raportowanie ESG i CSRD.
Te działania mają wartość niezależnie od ISO 59001, a jednocześnie skracają przyszłą drogę do certyfikacji. Cyrkularność wpisze się też w szerszy kontekst regulacyjny Unii Europejskiej — od ekoprojektu po gospodarkę zasobami (Circular Economy Action Plan, ec.europa.eu). Jeśli planują Państwo przygotować organizację na nadchodzące wymagania, zapraszamy do kontaktu z zespołem Multicert.
Autor artykułu
Zespół Multicert
Redakcja Multicert · Akredytacja PCA AC 210
Artykuły przygotowuje zespół audytorów i specjalistów Multicert z wieloletnim doświadczeniem w certyfikacji systemów ISO, wyrobów CE oraz regulacjach UE.